Alerjik rinit
Alerjik rinit, burun
mukozasının alerjik nedenli iltihabıdır. Özellikle alerjik yatkınlığı
olan, atopik kişilerde görülür. Çoğunlukla ömür boyu devam etmekle
birlikte, ileri yaşlarda şiddeti azalabilir.
En sık rüzgarın havada uçurduğu polenlere bağlı olarak gelişen alerjik
rinit, herhangi bir alerjen tarafından da meydana gelebilir.
Kendiliğinden geçme olasılığı ise oldukça düşüktür. Alerjik rinite
yakalanmamak için bu hastalığa neden olan alerjenlerden uzak durmak ve
bunun için gerekli tedbirleri almak gerekir. Alerji ve alerjik rinit
hakkında bilmeniz gerekenler ve alerjik rinitten korunmak için almanız
gereken pratik tedbirler...
Burun rahatsızlıklarından kaynaklanan sorunlar, önemli bir sağlık
sorununu oluşturuyor. Toplumun yaklaşık yüzde 17’si alerjik rinitli.
Alerjik rinitler, horlama, sinüzitler toplumda sık görülen önemli
sağlık sorunları arasında. Bu rahatsızlıklar, kişilerde sosyal ve
psikolojik sorunlara da neden olmakta.
ALLERJİ NEDİR?
Alerji vücudun yabancı bir madde ile karşılaştığında buna karşı
geliştirdiği bir yanıttır. Vücudun karşılaştığı yabancı maddeye antijen
adı verilir. Alerjiye neden olan maddelere alerjen de denilmektedir.
Alerjik reaksiyonlar vücudun belirli bir bölgesinde olabileceği gibi,
yaygın da olabilir. Alerjik reaksiyonlarda en korkulan şey anafilaksi
dediğimiz hayatı tehdit eden durumun gelişme riskidir, fakat bunun tüm
alerjik reaksiyonlar içinde görülebilme sıklığı oldukça düşüktür.
NELER ALLERJİYE YOL AÇAR?
Günlük hayatımızda alerji nedeni olabilecek birçok alerjen ile
karşılaşmaktayız. Özellikle sanayi ürünlerinin ve kimyasal madde
kullanımının yaygınlaşması ile alerjik hastalıkların görülme sıklığı da
giderek artmaktadır. Alerjenler çok çeşitlidir. Yiyecekler, havada
uçuşan polenler, ev tozları ve bunların içinde gözle görülmeyen küçük
canlılar, hayvan tüyleri, giyecekler, takılar, kimyasallar ve aklınıza
gelebilecek daha birçok şey alerji etkeni olabilir. Alerjik reaksiyon
kişiye özel bir durumdur. Farklı kişiler farklı maddelere farklı
alerjik reaksiyonlar gösterebilirler veya hiç alerjik reaksiyon
göstermeyebilirler. Alerjiye yatkınlık kalıtsaldır ve genetik faktörler
rol oynar. Alerjenler alerjik rinit, alerjik konjüktivit, alerjik
astım, kontak dermatit, ürtiker gibi birçok alerjik hastalığa neden
olabilir.
ALLERJİK RİNİT NEDİR?
Rinit burun iltihabı anlamına gelmektedir.. Alerjik rinit alerji
kaynaklı burun iltihabıdır. Alerjenlerin hava yolu mukozasına yapışarak
iltihabi reaksiyonları başlatması ile meydana gelir. Belirli
mevsimlerde (en çok polenlerin uçuştuğu bahar aylarında) ortaya çıkan
tipine mevsimsel rinit denir. Mevsimsel alerjik rinit saman nezlesi
olarak ta bilinir, fakat bu doğru bir terim değildir. Bir de alerjik
rinitin tüm bir yıl boyunca süren tipi vardır ve perenial rinit olarak
adlandırılır. Perenial rinitte neden, genellikle yıl boyunca ortamda
bulunan hayvan tüyü, çeşitli kimyasallar veya ev tozu gibi
alerjenlerdir.
HANGİ ALLERJENLER ALLERJİK RİNİTTE ROL OYNAR?
En sık olarak havada uçuşan polenler ve çevremizde bulunan ağaçlar
alerjik rinite yol açar. Fakat benzer reaksiyon küf, hayvan tüyü, ev
tozu ve akarları gibi alerjenlere karşı da gelişebilir. Rüzgarla havada
uçuşan küçük polenlerin hava yolları mukozasına yapışarak alerjik olayı
başlatması ile alerjik rinit meydana gelebilir. Bu alerjenler
ebatlarından dolayı burun mukozasında yakalanır ve genellikle daha
aşağılara inerek alt solunum yolu belirtileri oluşturmazlar. Fakat bu
her zaman geçerli değildir. Bu reaksiyonları başlatan polenler kişiye
ve yöreye göre farklılık gösterirler. Özellikle kuru ve rüzgarlı
havalarda havadaki polen miktarı fazladır ve alerjik rinit görülme
sıklığı artar.
ALLERJİK RİNİTİN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Alerjen ile karşılaşıldığında özellikle ağız, burun, gözler,boğaz ve
deride kaşıntı ortaya çıkar. Burun akıntısı ve gözlerin sulanması
tipiktir. Burun tıkanıklığı ve koku almada güçlük ortaya çıkabilir.
Bazen bu belirtilere hırıltılı solunum eşlik edebilir. Öksürük ve
başağrısı da görülebilir.
ALLERJİK RİNİTİ OLAN HASTALARDA DİĞER ALLERJİK HASTALIKLAR DA ARTMIŞ MIDIR?
Alerjik rinit genellikle alerji yatkınlığı olan, atopik olarak
adlandırılan kişilerde bulunur. Bu kişilerde diğer alerjik
hastalıkların (egzema, ürtiker veya astım gibi) görülme sıklığı normal
kişilere göre daha fazladır. Ayrıca ailesinde alerjik hastalık öyküsü
olan kişilerde de alerjik rinit ve diğer alerjik hastalıkların görülme
sıklığı daha fazladır.
ALLERJİK RİNİT HANGİ YAŞLARDA GÖRÜLÜR?
Hastalık semptomları genellikle 40 yaşından önce ortaya çıkar ve yaş
ilerledikçe şikayetler azalır. Fakat hastalığın kendiliğinden tamamen
geçmesi nadirdir.
ALLERJİK RİNİTTE TANI NASIL KONULUR?
Alerjik rinit tanısındaki en önemli şey hastanın öyküsüdür.
Belirtilerin hangi mevsimde, ne ile karşılaşıldığında, nasıl ortaya
çıktığının bilinmesi tanıya ulaşmada önemlidir. Bazen yapılan testlerin
sonuçları negatif olduğu halde, hastanın tipik öyküsünden tanı koymak
mümkün olmaktadır. Muayene sırasında hastaların burun mukozaları soluk,
fakat burun delikleri kırmızıdır. Bu hastalarda burun mukozasının
sürekli iltihabına bağlı polipler gelişmiştir, bu polipler özellikle
tüm yıl boyunca devam eden tipte sıktır. Bu polipler de burun
tıkanıklığına neden olabilir. Tanı testleri arasında alerjiye neden
olan antikor IgE’nin total kan düzeyinin ölçülmesi ve özel alerjene
karşı uygulanan alerji testleri en sık kullanılan tanı yöntemleridir.
Özellikle deriye uygulanan alerji testleri en sık kullanılan metoddur.
Kanda eosinofil denilen ve alerjik reaksiyonlarda sayıları artan
hücrelerin sayılması veya bu hücrelerin burundan alınan sürüntüde
incelenmesi tanıyı destekler. Bazen de olası alerjenlerden uzak durma
veya karşılaşma sonrasındaki yanıta bakılarak alerjenin tanısına
gidilebilir.
ALLERJİK RİNİTİ OLAN HASTALARIN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER NELERDİR?
Tozlu ve polenli ortamlarda bulunmamalı, eğer bulunmak durumunda kalınırsa da maske kullanılmalıdır.
Polenlerin uçuştuğu mevsimlerde kapı ve pencereler kapalı tutulmalıdır.
Özellikle kaloriferli evlerde kuru ev havası alerjik rinitin
kötüleşmesine neden olabileceğinden, evde hava nemlendiricisi
kullanılmalıdır.
Oda havasının temizliğine dikkat edilmeli, havalandırma sistemlerinin iyi çalıştığından emin olunmalıdır.
Evde hayvan ve bitki beslemekten kaçınılmalıdır.
Tüylü ve yünlü battaniyeler yerine pamuklu ve sentetik olanları tercih edilmelidir.
Toz barındırabilecek tarzda kilim, halı gibi ev eşyaları kullanılmamalıdır.
ALLERJİK RİNİTTE TEDAVİ NASILDIR?
Alerjik hastalıklarda en önemli şey alerjen ile karşılaşmaktan
kaçınmaktır. Bu konuda alınması gerekli önlemler ‘Alerjik riniti olan
hastaların dikkat etmesi gerekenler nelerdir?’ bölümünde anlatılmıştır.
Alerjik rinitin tedavisi şikayetlerin giderilmesine yöneliktir,
hastalık bu tedaviyle ortadan kaldırılamaz. Alerjik rinitin tedavisinde
hekim tarafından, antihistaminik denilen ve alerjenle karşılaşıldığında
olaya neden olan madde salınımını engelleyen ilaçlar, burun iç
yüzeyindeki şişliği azaltan ilaçlar, kortizon içeren burun spreyleri
gibi ilaçlar verilebilir. Ancak tüm bu ilaçlar muhakkak hekim
tarafından hastalığın şiddeti ve hastanın durumu değerlendirilerek
düzenlenmelidir.
ALLERJİK RİNİTİN SONUÇLARI NASILDIR?
Alerjik rinit ömür boyu devam eden fakat yaşla beraber şiddeti azalan
bir hastalıktır. Alerjik rinit hastaya sıkıntı vermesi, yaşam
kalitesini bozması ve iş gücü kayıplarına neden olması dışında çok
önemli sağlık sorunlarına neden olmaz. Eğer gerekli tedbirler alınır ve
uygun tedavi verilirse bu hastalığın atak sayısını oldukça azaltmak
mümkündür.
ÖNEMLİ UYARILAR
Alerji vücudun yabancı bir madde ile karşılaştığında buna karşı geliştirdiği bir yanıttır.
Alerjiye neden olan maddelere alerjen de denilmektedir.
Alerjenler, alerjik rinit, alerjik konjüktivit, alerjik astım, kontakt
dermatit, ürtiker gibi birçok alerjik hastalığa neden olabilir.
Alerjik rinit alerji kaynaklı burun iltihabıdır. Alerjenlerin hava yolu
mukozasına yapışarak iltihabi reaksiyonları başlatması ile meydana gelir
En sık olarak havada uçuşan polenler ve çevremizde bulunan ağaçlar alerjik rinite yol açar.
Alerjen ile karşılaşıldığında özellikle ağız, burun, gözler, boğaz ve
deride kaşıntı ortaya çıkar. Burun akıntısı ve gözlerin sulanması
tipiktir
Alerjik rinit genellikle alerji yatkınlığı olan, atopik olarak adlandırılan kişilerde bulunur
Alerjik rinit tanısındaki en önemli şey hastanın öyküsüdür.
Tanı testleri arasında alerjiye neden olan antikor IgE’nin total kan
düzeyinin ölçülmesi ve özel alerjene karşı uygulanan alerji testleri en
sık kullanılan tanı yöntemleridir.
Alerjik hastalıklarda en önemli şey alerjen ile karşılaşmaktan kaçınmaktır.
Alerjik rinitin tedavisinde hekimin önerisiyle, antihistaminik denilen
ve alerjenle karşılaşıldığında olaya neden olan madde salınımını
engelleyen ilaçlar, burun iç yüzeyindeki şişliği azaltan spreyler ve
kortizon içeren burun spreyleri gibi ilaçlar kullanılır.
__________________
|
